چگونه میکروسکوپ و اجزای نوری آن را تمیز کنیم؟

چگونه میکروسکوپ و اجزای نوری آن را تمیز کنیم؟

میکروسکوپ یکی از مهم‌ترین ابزارهای کاربردی در آزمایشگاه‌ها به شمار می‌آید و معمولاً توسط چندین کاربر به اشتراک گذاشته می‌شود. این ابزارهای پیشرفته برای تولید تصاویر با کیفیت بالا به نگهداری و تمیزکاری دوره‌ای نیاز دارند. هنگام کار با نمونه‌های زنده مانند کشت سلولی، باکتری‌ها، قارچ‌ها و ویروس‌ها، آلوده شدن بخش‌های مختلف میکروسکوپ امری اجتناب ناپذیر است. آلودگی‌ها همچنین می‌توانند توسط کاربران و محیط به میکروسکوپ منتقل شوند (به عنوان مثال، چربی و عرق دست و رطوبت ناشی از تنفس). این واقعیت که ویروس ها و اسپورها (باکتریایی و قارچی) می توانند ساعت‌ها تا روزها در سطوحی مانند فلز، شیشه یا پلاستیک عفونی باقی بمانند، به این معنی است که میکروسکوپ‌ها می توانند عوامل عفونی را از یک کاربر به کاربر دیگر گسترش دهند. از این رو، تمیز کردن و ضد عفونی کردن میکروسکوپ به طور منظم برای اطمینان از عملکرد بهینه میکروسکوپ و ایمنی کاربر مهم است.

پاک کردن میکروسکوپ
تصویر ۱: پاک کردن گرد و غبار از میکروسکوپ

در این مطلب قصد داریم، بهترین روش‌‌ها برای تمیز و استریل نگه داشتن میکروسکوپ و سیستم‌های نوری آزمایشگاهی را معرفی کرده و مورد بررسی قرار دهیم.

تفاوت نظافت منظم میکروسکوپ و ضدعفونی کردن آن

عملکرد میکروسکوپ متکی بر این است که بخش‌های نوری، لنزها، فیلترها و منشورهای آن عاری از هرگونه آلودگی باشند. تمیز کردن میکروسکوپ شامل پاک کردن آلودگی و ذرات برای اطمینان از تصاویر با کیفیت بالا است. گرد و غبار معمولاً در میکروسکوپ‌هایی که بدون پوشش باقی مانده‌اند یا به طور منظم مورد استفاده قرار نمی‌گیرند، جمع می شود. برای تمیز کردن اجزایی که گرد و غبار می‌گیرند، سطح آن‌ها را یا یک دستمال نرم پاک کنید. از طرف دیگر، ضدعفونی کردن باعث از بین بردن ویروس‌ها و باکتری‌ها می‌شود. به طور کلی تمیز کردن میکروسکوپ قبل از ضد عفونی کردن ، روش خوبی است.

ضدعفونی کردن میکروسکوپ
تصویر ۲: ضدعفونی کردن میکروسکوپ

همان طور که میکروسکوپ را تمیز و ضد عفونی می‌کنید ، مهم است که ایمنی خود را به خاطر بسپارید و اقدامات بهداشتی عمومی را نیز رعایت کنید.

  • از دستکش و ماسک صورت استفاده کنید.
  • پس از هر بار تمیز کردن، دستکش را دور بریزید و برای ضدعفونی کردن از دستکش دیگری استفاده کنید.
  • پس از انجام مراحل ضد عفونی، دستکش را دور بریزید و دستان خود را کاملاً با آب و صابون بشویید.

تمیز و ضد عفونی کردن قاب میکروسکوپ

پس از استفاده از میکروسکوپ، در صورت مشاهده هرگونه آلودگی و ناخالصی روی سطوح، قاب را تمیز کنید. بعد، سطح آن را ضدعفونی کنید تا میکروب‌‌ها از بین بروند. ضد عفونی کردن بعد از تمیز کردن به کاهش خطر انتشار عفونت به سایر اعضای آزمایشگاه کمک می‌کند. به طور خاص، عدسی‌‌های چشمی‌، دسته صفحه، پیچ‌های تنظیم کننده صفحه و عدسی‌های شیئي معمولاً در حین کار با میکروسکوپ لمس می‌شوند، بنابراین این قطعات باید با دقت تمیز و استریل شوند.

ما بهترین روش‌‌ها را برای تمیز کردن و ضد عفونی کردن قاب میکروسکوپ توصیه می‌کنیم:

  • تمیز کردن قاب: برای از بین بردن لکه‌‌ها، ابتدا قاب را با یک تکه پارچه آغشته به مقدار کمی‌ مواد شوینده خنثی پاک کنید. بعد، قاب را با یک تکه پارچه که در آب ولرم غوطه ور شده تمیز کنید. هنگام تمیز کردن آن، اطمینان حاصل کنید که لنز را لمس نکنید.
  • ضدعفونی قاب: از محلول ۷۰٪ اتانول استفاده کنید زیرا این درصد از اتانول میکروسکوپ را بدون آسیب رساندن به قاب ضد عفونی می‌کند. به یاد داشته باشید از به کارگیری حلال‌‌های آلی به جز اتانول که ممکن است به قطعات پلاستیکی میکروسکوپ آسیب برساند، خودداری کنید.

همان طور که میکروسکوپ خود را تمیز و ضد عفونی می‌کنید، همیشه مراقب دست خود باشید. در اینجا یادآوری چند نکته ضروری است:

  • هنگام تمیز کردن و ضد عفونی کردن قاب میکروسکوپ و بخش اپتیک آن از دستکش استفاده کنید.
  • پس از هر بار تمیز کردن میکروسکوپ، دستکش را دور بریزید، سپس دستان خود را به مدت 20 ثانیه با آب و صابون بشویید. اگر آب و صابون در دسترس نیست و دستان شما به طور توجهی کثیف به نظر نمی‌رسند، از یک ضد عفونی کننده حاوی الکل استفاده کنید که حداقل حاوی ۶۰٪ الکل باشد.
دستکش آزمایشگاهی
تصویر ۳: استفاده از دستکش در تمام مراحل تمیز کردن و استریل کردن میکروسکوپ ضروری است.

اکنون که مناسب‌ترین روش‌‌های تمیز کردن قاب میکروسکوپ را مورد بررسی قرار دادیم، به معرفی نحوه تمیز کردن صحیح سیستم نوری می‌پردازیم.

تمیز و ضدعفونی کردن سیستم نوری میکروسکوپ

درست مانند قاب میکروسکوپ، همیشه بلافاصله پس از استفاده، اپتیک میکروسکوپ خود را تمیز و ضد عفونی کنید. این امر علاوه بر اینکه تجهیزات را برای سایر اعضای آزمایشگاه ایمن و تمیز می‌کند، گرد و غبار و آلودگی‌‌هایی را که می‌توانند بر عملکرد میکروسکوپ تأثیر بگذارند، به سطح لنز آسیب برسانند و کیفیت تصویر را تحت تأثیر قرار دهند، از بین می‌برد.

ما چندین مرحله در زیر گردآوری کرده‌ایم که به شما کمک می‌کند گرد و غبار، آلودگی و میکروب‌‌ها را از بخش‌هایی که در معرض نمونه، عدسی‌های چشمی‌‌، فیلتر‌ها و کندانسور‌ها قرار می‌گیرند، پاک کنید. در صورت نیاز به تمیزکاری داخلی یا کلی، لطفاً با شرکت نمایندگی میکروسکوپ خود تماس بگیرید.

مراحل پاکسازی و ضد عفونی اجزای نوری میکروسکوپ

۱. ابتدا با استفاده از ذره‌بین هرگونه گرد و غبار روی سطح لنز را بررسی کنید. اگر ذره‌بین به راحتی در دسترس نیست، می‌توانید از چشمی‌خود میکروسکوپ استفاده کنید و آن را از سطح لنز نگه دارید تا گرد و غبار یا کثیفی را بزرگتر کند.

لنز میکروسکوپ
تصویر ۴: بررسی لنز برای مشاهده آلودگی و گرد وغبار بر روی آن‌ها

۲. پس از بازرسی، هرگونه گرد و غبار را با یک وسیله دمنده از سطح بخش‌های نوری دستگاه پاک کنید.

۳. در مرحله بعد، یک تکه کاغذ لنز بگیرید و آن را دور انگشت خود جمع کنید تا یک نقطه ایجاد شود. استفاده از کاغذ لنز یاعدسی برای این مرحله به جای استفاده از دستمال کاغذی، دستمال آزمایشگاهی یا حوله کاغذی بسیار اهمیت دارد. بافت‌های مصرفی در سایر دستمال‌ها حاوی الیاف درشتی هستند که می‌توانند سطح لنز را خراشیده یا شکسته و روی لنز باقی بمانند. برای اپتیک‌‌هایی با سطح کوچکتر، می‌توانید با شکل دهی به کاغذ لنز به صورت یک مثلث، یک نقطه خوب ایجاد کنید و سطح بخش‌های کوچک نوری را پاک کنید.

۴. مقدار کمی ‌مایع تمیز کننده لنز یا مخلوط تمیزکننده را روی نوک کاغذ لنز قرار دهید. ما ۷۰٪ اتانول را توصیه می‌کنیم زیرا می‌تواند سطح را به طور موثر و ایمن تمیز و ضد عفونی کند.

۵. هنگام تمیز کردن سطح لنز، همانطور که در زیر نشان داده شده است، از مرکز به حاشیه پاک کنید.

تصویر : روش پاک کردن مارپیچ: با حرکت دورانی از مرکز به حاشیه پاک کنید

سطوح بزرگتر مانند صفحه شیشه ای ممکن است برای پاک کردن با استفاده از این روش خیلی بزرگ باشند. در این حالت، کافی است کاغذ لنز را روی سطح نگه دارید در حالی که جسم را به آرامی‌می‌چرخانید و فقط لبه‌‌ها را لمس می‌کنید.

برای تمیز کردن سطوح کندانسور و شیشه خروجی نور، یک تکه کاغذ لنز را بین انگشتان میانی و اشاره خود نگه دارید، سپس آن را جمع کرده و دور انگشت اشاره خود بپیچید.

هنگامی ‌که اجزای نوری میکروسکوپ خود را تمیز می‌کنید، همیشه پس از یکبار استفاده از هر کاغذ لنز، آن را دور بریزید.

۶. برای اطمینان از تمیز بودن لنز به دنبال باقی مانده گرد و غبار با استفاده از چشمی ‌یا لوپ باشید. اگر رنگ منعکس شده از سطح لنز ناهموار به نظر برسد، این نشان می‌دهد که لکه‌‌های گرد و غبار و آلودگی روی لنز باقی مانده است. در این حالت، فرآیند تمیز کردن را دوباره شروع کنید تا زمانی که لنز از آلودگی پاک شود.

۷. هنگامی‌ که مطمئن شدید که لوازم جانبی نوری شما تمیز است، بلافاصله قسمت تمیز شده را بر روی میکروسکوپ خود دوباره وصل کنید تا سیستم مرتب بماند.

این هفت مرحله دستورالعمل‌‌های اساسی برای تمیز کردن میکروسکوپ را به شما ارائه می‌دهد.

کدام قسمت‌ها باید ضد عفونی شوند؟

شما باید مناطقی از میکروسکوپ را که در حین کار بیشتر لمس می‌شوند، ضدعفونی کنید. این موارد شامل عدسی‌ها و لنزها، پیچ صفحه نمونه، دستگیر‌های فوکوس، صفحه‌ای که نمونه قرار می‌گیرد و در برخی موارد ماوس و صفحه کلید برای کامپیوتر مرتبط با میکروسکوپ استفاده می‌شود.

برای ضدعفونی کردن میکروسکوپ از چه مواردی می توانید استفاده کنید؟

مواد ضدعفونی کننده سطحی که معمولاً در این مورد استفاده می‌شوند شامل الکل‌ها، آلدهیدها، ترکیبات کلر، فنل‌ها و پراکسیدها هستند. کارایی ضدعفونی کنندگی به غلظت ماده ضدعفونی کننده، زمان تماس با مواد و نوع میکروب‌های موجود بستگی دارد. علاوه بر مواد ضدعفونی کننده به پنبه، کاغذ تمیز کننده لنز و دستکش لاتکس نیز نیاز دارید. این موارد یکبار مصرف است و باید پس از استفاده دور ریخته شود.

الکل ها

الکل‌ها متداول‌ترین ماده ضدعفونی کننده هستند و استفاده از آن‌ها در اکثر اجزای میکروسکوپ به جز موادی مانند لاستیک یا پلاستیک‌های خاص بی‌خطر است. برای اجزای نوری مانند چشمی، کندانسور و عدسی شئی، استفاده از اتانول ۷۰٪ بی‌خطر است. به عنوان جایگزینی برای 70٪ اتانول، 90٪ ایزوپروپیل الکل می‌تواند استفاده شود. یک قطره از الکل را روی دستمال کاغذی یا عدسی قرار دهید و گرد و غبار را با یک دستمال مرطوب پاک کنید. اطمینان حاصل کنید که الکل روی مهره‌های لنز چشمی لاستیکی نمی‌ریزد. هنگام تمیز کردن اجزای نوری، پس از هر بار استفاده از دستمال، آن را دور بریزید.

ضدعفونی کردن میکروسکوپ
تصویر ۵: محلول‌های ضدعفونی کننده میکروسکوپ

آب اکسیژنه

ضدعفونی کننده‌های قوی‌تر مانند پراکسید هیدروژن گزینه دیگری برای از بین بردن هاگ ، ویروس های سخت و پریون ها است و باید در غلظت های 3٪ یا پایین استفاده شود. پراکسید هیدروژن برای اجزای ساخته شده از برنج یا برای پوششهای خاص روی لنزهای هدف توصیه نمی شود.

ملاحظات هنگام ضد عفونی کردن میکروسکوپ

  • با دقت از حلال‌ها استفاده کنید: همیشه هنگام استفاده از حلال در میکروسکوپ خود مراقب باشید. اجزای نوری نباید در هر حلالی غوطه‌ور شوند و پارچه‌های تمیز کننده فقط باید با محلول تمیز کننده مرطوب شوند، هرگز آن‌ها را کاملا خیس نکنید. یک خطر قابل توجه در هنگام تمیز کردن یا ضدعفونی کردن سطوح نوری، احتمال آسیب به عدسی توسط تراوش ناخواسته حلال‌ها است. تمیز کردن و ضدعفونی کردن اجزای غیرقابل دسترسی باید همیشه توسط افراد متخصص انجام شود.
  • از مواد شیمیایی مختلف برای قسمت‌های مختلف میکروسکوپ خود استفاده کنید: همه مواد ضدعفونی کننده برای همه مناطق میکروسکوپ ایمن نیستند. به عنوان مثال، یک ماده شیمیایی قوی مانند هیپوکلریت می‌تواند پوشش‌های سطح اجزای نوری مانند عدسی چشمی و شئی را از بین ببرد. ترکیبات ساینده می‌توانند باعث خراش سطح و آسیب رساندن به پوشش‌های محافظ قطعات حیاتی میکروسکوپ شوند. اگر در استفاده از ضدعفونی کننده‌ها تردید دارید، اطلاعات ایمنی مربوط به اجزای سازنده آن‌ها را مطالعه کنید.

یک گزینه جایگزین ضدعفونی کردن، پوشاندن تمام مناطق مستعد آلودگی با یک فیلم پلاستیکی نازک است که پس از هر بار استفاده از میکروسکوپ جایگزین می‌شود.

ملاحظات عمومی برای نگهداری میکروسکوپ

مراقبت‌های خوب پیشگیرانه برای حفظ طول عمر میکروسکوپ و دستیابی به تصاویر با کیفیت، بسیار مهم است. همیشه در هنگام استفاده از میکروسکوپ از دستکش یکبار مصرف استفاده کنید تا سطح میکروسکوپ آلوده نشود و پس از هر بار استفاده، آن‌ها را دور بریزید. در صورت ریختن نمونه روی صفحه میکروسکوپ، آن را با استفاده از دستمال کاغذی نرم خشک کرده و با محلول صابونی ملایم تمیز کنید.

حفظ پاکیزگی محیط اطراف میکروسکوپ

علاوه بر تمیز کردن و ضدعفونی کردن میکروسکوپ و بخش‌های اپتیکی آن به طور منظم، پاکیزگی محیط اطراف آن نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از میکروسکوپ در مکانی تمیز و بدون لرزش و شیب استفاده کنید. همچنین اتاقی میکروسکوپ در آن قرار میگیرد باید فاقد رطوبت باشد تا از آلودگی‌های کپکی جلوگیری به عمل آید و دمای مطلوبی داشته باشد تا اجزای میکروسکوپ آسیب نبیند. هنگامی که برای مدتی از میکروسکوپ استفاده نمی‌کنید، برای جلوگیری از قرار گرفتن در معرض گرد و غبار، آن را با یک پوشش محافظ بپوشانید.

کار میکروسکوپ
تصویر ۶: کاور میکروسکوپ

منبع: olympus-lifescience ، bitesizebio

بستن منو
×

سبد خرید